Η Θεραπευτική Πτυχή της Τέχνης

Στην ενασχόληση με οποιαδήποτε μορφή τέχνης, οι περισσότεροι από εμάς τείνουμε να εστιάζουμε στην καλλιτεχνική και αισθητηική πτυχή της. Οι τέχνες όμως έχουν και μία έντονα θεραπευτική πλευρά για τον άνθρωπο, κάτι που αναγνωριζόταν ήδη από πολλούς αρχαίους πολιτισμούς.

Η τέχνη, κάθε τέχνη, μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά με πολλούς τρόπους. Είναι ένα μέσο μέσα από το οποίο διατηρείται ζωντανή η εμπειρία και το βίωμα, καθώς και η συναισθηματική χροιά αυτών. Για την διατήριση μίας στιγμής έχει δημιουργηθεί πολύ τέχνη. Από ιστορική οπτική, η ίδια η ιστορία συγχονεύεται με την ιστορία τέχνης, σμιλεύοντας συνδυαστικά το περελθόν. Παρόμοια, η προσωπική ιστορία ενός ανθρώπου, τόσο σε ρεαλιστικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο, μπορεί να γίνει αντιληπτή μέσα από τις καλλιτεχνικές (συνειδητά και ασυνείδητα) δημιουργίες του (όπως φωτογραφίες).

Έτσι λοιπόν η τέχνη μετατρέπεται σε μέσο επικοινωνίας της ίδιας της εμπειρίας με άλλους. Μέσα από την αφηρημένη αίσθηση που αφήνει κάθε μορφή τέχνης μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστική επικοινωνία του μεγέθους και της σημασίας μίας εμπειρίας, με την ικανότητα αποτύπωσης του εαυτού στο έργο τόσο από τον δημιουργό όσο και από τον θεατή, πολύ περισσότερο από κάθε άλλο ‘συγκεκριμένο’ μέσο.

Με αυτόν τον τρόπο μπορεί η τέχνη να προωθήσει την ψυχολογική και πνευματική ορίμανση, καθώς μας βοηθά να παρατηρήσουμε διαφορές με άλλους, και να αλληλεπιδρούμε με αυτούς μέσα από έναν ‘προστατευτικό φακό’, εξερευνώντας την νέα οπτική γωνία. Η αποδοχή της διαφορετικότητας οδηγεί στην κατανόηση τόσο του άλλου όσο και του εαυτού. Κάτι τέτοιο προωθεί την δημιουργία νέων οδών επικοινωνίας, και επιτρέπει στην δημιουργικότητα να εκτυλιχθεί.

Η επικοινωνία οπότε μπορεί να είναι και εσωτερική καθώς οι τέχνες προωθούν την ενδοσκόπηση και τον εσωτερικό διάλογο. Μέσα από την τέχνη μπορούμε να πάρουμε πληροφορίες για τον ίδιο μας τον εαυτό καθώς αυτός θα εκδηλώνεται αυθεντικός, και να ανοίξουμε μία ‘συζήτηση’ μαζί του. Επιπλέον κάθε τέχνη αποτελεί δίοδο έκφρασης και εκδήλωσης του εαυτού και πτυχών του, όπως σκέψεις, συναισθήματα ή συμπεριφορές. Ο καθένας μας μπορεί να βρει την ταιριαστή σε εκείνον οδό και να ελευθερώσει συνειδητά και ασυνείδητα το ‘είναι’ του. Κάποιος δακρύζει με ένα ποίημα, άλλος γελά με μία σάτιρα- και τα δύο μπορούν αντίστοιχα να οδηγήσουν στην κάθαρση.

Τέλος, κάθε μορφή τέχνης έχει μία εξιδανικευμένη πτυχή, όπου παρουσιάζει μία κατάσταση ή ακόμα και ένα συναίσθημα στην ιδανική του εκδοχή, μακριά από τον ρεαλισμό. Κάτι τέτοιο μπορεί να μοιάζει αταίριαστο σε έναν κόσμο όπου ο ρεαλισμός είναι η κυρίαρχη νοοτροπία και η ρεαλιστική πτυχή της ζωής δείχνει το σκληρό της πρόσωπο, όμως ίσως η εξιδανικευμένη τέχνη να είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε! Η σχεδόν μυστηριακή επίδραση που έχει επάνω μας κάθε λογής τέχνη ξυπνά μέσα μας την ελπίδα μέσα από την επαφή με το ιδανικό. Και ίσως ετούτη η επαφή με το ιδανικό να μπορεί να ξυπνήσει μέσα μας την επιθυμία για αναζήτηση και πραγμάτωση αυτού στην καθημερινότητα, προσδίδοντάς της ελπίδα και χαρίζοντας χρώμα σε μία πραγματικότητα κατά τα άλλα μουντή και δύστροπη.

Ας έχουμε κατά νου πως κάθε αλληλεπίδραση με τέχνη κάθε μορφής μπορεί να χαρακτηρίζεται από θεραπευτικό στοιχείο. Η παρακολούθηση τέχνης, η δημιουργία τέχνης και η ίδια η θεραπεία τέχνης μπορούν να προωθήσουν την αυτογνωσία, την έκφραση, την δημιουργικότητα, την επικοινωνία, και πάνω από όλα, την ελπίδα στην ζωή και στον άνθρωπο!

*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο catisart 

Ορέστης από το ΚΘΒΕ στην Επίδαυρο

Το Σάββατο 4 Αυγούστου παρουσιάστηκε στο μεγάλο θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου ο Ορέστης του Ευρυπίδη, από το ΚΘΒΕ. 

Η παράσταση αποτέλεσε μία συγκλονιστική εμπειρία γεμάτη ψυχική ένταση, που έφερνε τους θεατές κοντά στο εσωτερικό δράμα των ηρώων, σκιαγραφώντας εξαίσια τους χαρακτήρες τους. Η σκηνοθεσία του Γιάννη Αναστασάκη ήταν τόσο 'κλασσική' όσο και μοντέρνα, με στοιχεία που άγγιζαν την ουσία του νοήματος. Η ερμηνείες τόσο του χορού όσο και των ηθοποιών ήταν ιδιαίτερα εκφραστικές, με το κωμικό στοιχείο να χρησιμοποιείται σοφά από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, ελαφρύνοντας την ατμόσφαιρα μα και εντείνοντας την διαφορά με το δράμα των ηρώων. Την παράσταση έκλεψε ο Χρήστος Στυλιανού, με την αξιομνημόνευτη ερμηνεία του ως Ορέστη- άτομο που βασανίζεται ψυχικά, κατατρεγμένος από τις Ερινύες. 

Η παράσταση φέρνει στην επιφάνεια την έννοια του ψυχικού πόνου- ο χορός τραγουδά 'ο άνθρωπος φτιάχτηκε για να αντέχει, όλα μπορεί να τα αντέξει ο άνθρωπος εκτός από την αθλιότητα της ψυχής του'. 

Carmen στο Ηρώδειο

Το Σάββατο 28 Ιουλίου παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο η παράσταση Carmen του Bizet. Ήταν μία ιδιαίτερη απόδοση του κλασσικού έργου, καθώς οι 'τσιγγάνοι' παρουσιάστηκαν ως 'πρόσφυγες'.

Οι συντελεστές είχαν αξιομνημόνευτες ερμηνείες, αν και την παράσταση έκλεψε ο Don Jose, στρατιώτης που αγαπά την Carmen. Η ερμηνεία του ήταν δυναμική και συναισθηματική, τόσο μουσικά όσο και θεατρικά. Η μουσική ήταν μαγευτική, με την ορχήστρα να παρουσιάζει εξαιρετική αρμονία.

Το κλίμα στο Ηρώδειο ήταν ευχάριστο, με το κοινό να χάνεται στις μελωδίες του Bizet. Το μόνο αρνητικό στοιχείο της παράστασης ήταν οι τρεις αλλαγές σκηνικού οι οποίες ανάγκασαν το κοινό να περιμένει στην θέση του, αναμένοντας με ανυπομονησία την συνέχεια.

Πάραυτα, ως σύνολο η παράσταση ήταν εντυπωσιακή, και έκλεισε με πολλά εγκάρδια χειροκροτήματα.

  

Εικαστική Έκθεση: 'I am still here'

Στην Alibi Gallery (Σαρρή 12, Μοναστηράκι) παρουσιάζεται η δουλειά του Ιάκωβου Βολκώβ από τις 08/03 ως τις 08/05.

Η έκθεση συνιστάται από πολλά conceptual έργα με κεντρικό υλικό αντικείμενα που βρέθηκαν από τον καλλιτέχνη (π.χ. ρούχα).
Τα πιο δυνατά έργα όμως απεικονίζουν λέξεις γραμμένες με αντικείμενα- όπως η λέξη 'Hug' σχηματισμένη από teddy bears.

Παρακολουθώντας την έκθεση η σκέψη που γεννιέται είναι πως δεν χρειάζεται πάντα η λεκτική επικοινωνία για να 'ειπωθούν' πράγματα. Πολλές φορές η συμπεριφορά (ή ακόμα και η σιωπή) μας φωνάζει, ουρλιάζει για κάποια ανάγκη, την οποία τα λόγια δεν εκφράζουν. Μπορούμε να επικοινωνήσουμε νοήματα χωρίς να βγάλουμε λέξη.

Μπορούμε όμως να βασιστούμε στο ότι οι άλλοι θα κατανοήσουν τα όσα δεν λέγονται δυνατά, ή θα μπορούσαμε να δώσουμε ύπαρξη στις εσωτερικά γραμμένες με συναισθήματα λέξεις;   

AthensCon 2017

Στις 2 και 3 Δεκέμβρη διεξήχθη στο στάδιο Tae Kwon Do Φαλήρου το AthensCon, comic convention. Το event είχε πολλά και διαφορετικά πράγματα να κάνει κανείς!

Μπαίνοντας, και αφότου έχει ήδη δει κανείς αρκετούς coseplayers, μπορέσαμε να χαθούμε στο κλίμα των comics, των παιχνιδιών, των ταινιών, των collectibles. 

Στον επάνω όροφο συναντά κανείς stands με role playing games, τα οποία παίζονται real life, ένα μεγάλο τραπέζι με old school video games, και έναν διαχωρισμένο χώρο όπου γίνονταν πολλές και ενδιαφέρουσες ομιλίες και συζητήσεις, από διακεκριμένους στον χώρο.
Ο κάτω όροφος είναι γεμάτος από booth καλλιτεχνών, κυρίως Ελλήνων, μα και ξένων δημιουργών. Εκεί μπορεί να βρει κανείς τα πάντα: παλιά τεύχη, μεγάλες συλλογές, νέες κυκλοφορίες, ενώ μπορεί να δοκιμάσει video games, virtual reality, και να αγοράσει collectible figurines, διακοσμητικά, και ότι άλλο βάλει ο νους.

Το AthensCon ήταν ένα πολύ ενδιαφέρον event, που έδωσε στον κόσμο την ευκαιρία να γνωρίσει γνωστούς και αγαπημένους δημιουργούς, να μάθει τους νέους και ταλαντούχους, και να χαθεί σε έναν κόσμο πλασμένο από φαντασία.

Άλλωστε, δεν έχουμε όλοι μας ανάγκη την φαντασία, το παιχνίδι, και την 'μαγεία'? Ένα κόμικ ή ένα παιχνίδι, και πολύ περισσότερο μια διαδικασία coseplay μπορούν να χαρίσουν σε κάποιον μια στιγμή απαλλαγμένη από τα βάρη και την βαρεμάρα της καθημερινότητας. Παύεις να είσαι εσύ και μετατρέπεσαι σε κάποιον άλλον- σε κάποιον ήρωα, σε κάποιον δυνατό, σε κάποιον όμορφο- σε κάτι το εξιδανικευμένο.
Όλα αυτά είναι πτυχές που ο καθένας μπορεί να έχει μέσα του- ίσως όμως η έννοια του μέτρου να διακρίνει τον υγιή πειραματισμό και την διασκέδαση, από την φυγή και άρνηση της πραγματικότητας...

Όπως και να έχει, το Tae Kwon Do γέμισε δημιουργία και δημιουργικότητα για δύο μέρες, και όλοι όσοι παρεβρέθηκαν έφυγαν από το AthensCon με χαμόγελο! 
  

Παράσταση: Ο γιος μου Νικόλαος Μάτζαρος

Στο θέατρο Vault παρουσιάζεται η παράσταση 'Ο γιος μου Νικόλαος Μάτζαρος', η οποία αποτελεί έναν μονόλογο, γραμμένο και ερμηνευμένο από την Χρύσα Σπηλιώτη, σε σκηνοθεσία Αυγουστίνου Ρεμούνδου.

Η Χ. Σπηλιώτη μετατρέπεται σε μητέρα του μουσικού και συνθέτη Μάτζαρου, και διηγείται την ζωή της, την ζωή του, μα και τα κοινωνικό- πολιτικά δρώμενα της εποχής μέσα από μία ιστορία που με το ύφος, το λεξιλόγιο, τις κινήσεις, μεταφέρει τους θεατές σε άλλη εποχή.

Ξεκινώντας από την παιδική ηλικία της Ρεγγίνας Μάτζαρου, προχωρώντας στην ενήλικη ζωή, και καταλήγοντας στον θάνατό της, η παράσταση έχει έναν αέρα αληθινό, γεμάτο γέλιο, δάκρυα, και πάθος για την ζωή. Το θεατρικό είναι γεμάτο συναίσθημα, από την πρώτη ως και την τελευταία στιγμή!

Η αναπαράσταση μίας ολόκληρης ζωής μας δίνει την ευκαιρία να παρατηρήσουμε τόσο τις αλλαγές όσο και τα σταθερά κομμάτια του ατόμου, και μπορεί να μας κάνει να σκεφτούμε σε προσωπικό επίπεδο την σύνδεση του δικού μας παρελθόντος, παρόντος, και μέλλοντος. Η όλη εμπειρία της παράστασης μπορεί να ξυπνήσει αισθήματα νοσταλγίας, ψυχικού πόνου, μα και επιθυμίας και ελπίδας- σε σχέση με την ηρωίδα, με της οποίας την αληθινή ποιότητα όλοι θα μπορούσαμε να ταυτιστούμε, αλλά και σε σχέση με τον εαυτό, όταν τον παρατηρούμε σε βάθος χρόνου.

Λυσιστράτη του Αριστοφάνη

Στο θέατρο Αλίκη Βουγιουκλάκη στα άνω Βριλήσσια παρουσιάστηκε χθες το βράδυ η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη. Η παράσταση ήταν σε απόδοση και σκηνοθεσία του Γιάννη Μπέζου, στίχους του Πέτρου Φιλιππίδη, και μετάφραση του Κ. Χ. Μύρη.

Η Λυσιστράτη, γυναίκα από την Αθήνα, καλεί τις υπόλοιπες γυναίκες της Ελλάδας να μαζευτούν στην Ακρόπολη, κάνοντας... αποχή από τους άντρες τους ώστε να τους αναγκάσουν να εγκαταλείψουν τον πόλεμο και να συνάψουν ειρήνη. Παρά τις προσπάθειες των ανδρών, με υποκινητή τον Πρόβουλο, οι γυναίκες υπερισχύουν, και η ειρήνη υπογράφετε στο τέλος. 

Ως Λυσιστράτη είδαμε τον Π. Φιλιππίδη σε μια εξαίρετη ερμηνεία, εκφραστική και με άνεση, που έκανε τον ρόλο να μοιάζει γραμμένο για τον ίδιο. Μαζί του είχε την Ναταλία Τσαλίκη ως Μυρρίνη, γυναίκα που αντιστέκεται στον σύζυγό της, Βλαδίμηρο Κυριακίδη, με τον οποίο μοιράζονται με φανταστική σκηνή που τους επέτρεψε να δείξουν το κωμικό τους ταλέντο. Αντίστοιχο ταλέντο είδαμε και από τον Γ. Μπέζο, ως Πρόβουλο. Ο χορός, που αποτελούνταν από επτά 'γυναίκες της Ελλάδας' και επτά 'άνδρες της Ελλάδας', ήταν επίσης φανταστικός, όλοι τους με υπέροχες φωνές, και κίνηση. Οι χορογραφίες της Ε. Νίνου, η μουσική του Κ. Μαραβέγια και τα κοστούμια της Π. Κοκκορού συνέβαλαν στο τελικό αποτέλεσμα, το οποίο ήταν μια παράσταση πολύ καλοδουλεμένη, με προσοχή στην λεπτομέρεια, και με μια καλή ισορροπία μεταξύ κωμικότητας και ουσίας του Αριστοφάνη. 

Οι θεατές μπόρεσαν να διασκεδάσουν, γελώντας με την ψυχή τους και κρατώντας κάποιο νόημα στο τέλος. 

Η παράσταση έδωσε στον θεατή την δυνατότητα να βιώσει την κάθαρση, τόσο μέσα από την δυνατότητα για γέλιο, όσο και μέσα από τις αντιθέσεις που παρουσίασε: άντρες/ γυναίκες, πόλεμος/ ειρήνη, κλπ. Επέτρεψε στο κοινό να δει κάποιο κομμάτι του εαυτού του στους χαρακτήρες. Παρότι αυτοί προέρχονται από άλλες εποχές και καταστάσεις, δεν παύουν να βιώνουν τα ίδια ανθρώπινα πάθη (κωμικά και δραματικά) με τον σύγχρονο άνθρωπο, και έτσι μπορέσαμε και εμείς να ταυτιστούμε μαζί τους, γελώντας, όχι μόνο με τους χαρακτήρες, μα και με την πτυχή του εαυτού μας που αντικατόπτριζαν. 

Ν. Τσέργας, (2014). Θεραπευτικές Προσεγγίσεις μέσω της Τέχνης, Αθήνα, Εκδόσεις Τόπος.

Armstrong, J., de Botton, A., (2013). Η Τέχνη ως Θεραπεία, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη

Ιφιγένεια Εν Αυλίδι

Στο 26ο Φεστιβάλ Βριλησσίων, παρακολουθήσαμε την τραγωδία του Ευριπίδη 'Ιφιγένεια Εν Αυλίδι', στο θέατρο Αλίκη Βουγιουκλάκη.
Η παράσταση που διασκευάστηκε και σκηνοθετήθηκε από τον Αιμίλιο Χειλάκη και τον Μανώλη Δούνια, έχει αποσπάσει ιδιαίτερα καλές κριτικές καθ' όλη την πορεία της. Η μικρή και δυναμική ομάδα από συντελεστές, αποτελούνταν από την μετάφραση του Γ. Μπλάνα, την μουσική του Σ. Κραουνάκη, και τις ερμηνίες των Χειλάκη, Α. Μαξίμου και Λ. Παπαληγούρα, μαζί με ένα αρμονικό σύνολο χορού.
Σκηνοθετικά, η παράσταση έχει κάποια έντονα στοιχεία που την έκαναν να ξεχωρίσει: η ακινησία των ηθοποιών και η μετακίνησή τους πάνω σε αντικείμενα του σκηνικού, σε συνδυασμό με τα λευκά κοστούμια και το λευκό χρώμα στο πρόσωπο, προσέδιδαν μια αυστηρή αύρα που θύμιζε κάτι ακαθόριστο από αρχαία τραγωδία, ενώ ταυτόχρονα επέτρεπε σε νοήματα να εκδηλωθούν μέσα από τις σχέσεις κίνησης/ ακινησίας, και στάσεων μεταξύ των ηθοποιών. Οι τρεις ηθοποιοί που είχαν αναλάβει από έναν κεντρικό και έναν συμπληρωματικό ρόλο ο καθένας, μπόρεσαν να αναλύσουν εις βάθος τις εσωτερικές διαμάχες των χαρακτήρων τόσο μέσω της υποκριτικής τους δεξιότητας, όσο και μέσα από διάλογο κινήσεων και στάσεων. Το ακορντεόν που συνόδευε έδινε ένα ακόμα πιο έντονο κλίμα.

Η παράσταση θύμισε κάποιες λειτουργίες της τέχνης: και ως κείμενο και ως απόδοση, άνοιξε διόδους προς την κατανόηση του εαυτού- αποτέλεσε ερέθισμα για αναγνώριση εσωτερικών καταστάσεων και αισθημάτων του εαυτού και των άλλων. Ταυτόχρονα, αποκατέστησε την ισορροπία των εσωτερικών διαμαχών, προσφέροντας στον θεατή την ελπίδα και την κάθαρση που αναζητά κανείς μέσα από την τέχνη. Τέλος, ως αρχαία τραγωδία, μπόρεσε να ανασύρει στους θεατές γιουγκιανά αρχέτυπα, και ξύπνησε αισθήματα συλλογικού ασυνειδήτου.

Armstrong, J., de Botton, A., (2013). Η Τέχνη ως Θεραπεία, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη  

Συναυλία στο Ηρώδειο

Ο Στέφανος Κορκολής, σε συνεργασία με την ορχήστρα του Βόλου, καθώς και τις Μ. Φαραντούρη και Σ. Μανουσάκη παρουσίασαν μία μουσική βραδιά αφιερωμένη στον Μίκη Θεοδωράκη στο Ηρώδειο, την 1η Σεπτέμβρη. Το event οργανώθηκε από το φιλανθρωπικό ίδρυμα 'Ελπίδα', με την συμμετοχή της Παναθηναϊκής Οργάνωσης Γυναικών, με στόχο την συμπαράσταση στο ίδρυμα και τα παιδιά που στηρίζει.

Η συναυλία ξεκίνησε με την Σουίτα για Πιάνο, ενορχυστρωμένη από τον Κορκολή, και έκλεισε με Το Χελιδόνι. Στο πρώτο μισό, τα κομμάτια αποδόθηκαν περισσότερο εσωτερικά, επιτρέποντας στον κόσμο να χαθεί στις μελωδίες του Θεοδωράκη. Στο δεύτερο μισό, ο Κορκολής εισήγαγε έντονα τον κόσμο στον ρυθμό, κάνοντάς τον να τραγουδά και να χτυπά παλαμάκια αδιάκοπα. Στο κλείσιμο μάλιστα, οι καλλιτέχνες, μετά από έντονη ζήτηση του κοινού, μας χάρισαν ένα ακόμη κομμάτι μετά την πρώτη τους αποχώρηση από την σκηνή. 

Το κλίμα ήταν συναισθηματικά φορτισμένο, και εξαιτίας της χροιάς του συνθέτη και των εκτελεστών, μα και εξαιτίας του σκοπού της συναυλίας. Ο κόσμος διασκέδασε από την πρώτη έως την τελευταία στιγμή. 

Τέτοιες ώρες, έρχεται στο νου η ενωτική δύναμη της μουσικής. Από κοινωνική σκοπιά, η μουσική συνδέει και προσφέρει κοινό (συναισθηματικό και ρεαλιστικό) υπόβαθρο. Γνωστικά, η μουσική μας ξυπνά μνήμες, και επιτρέπει την συναισθηματική ηρεμία. Συνδυαστικά αυτά, κάνουν την μουσική, ειδικά σε πλαίσιο συναυλίας, να προσφέρει μια έντονη εμπειρία στον θεατή, και να ανοίγει διόδους για την εσωτερική μουσικότητα του καθενός. 

Έτσι, και στην συναυλία στο Ηρώδειο, οι θεατές μπόρεσαν να έχουν μια έντονη εμπειρία, και ολιστική, καθώς η όμορφη μουσική συνδυάστηκε με όμορφο και προσεγμένο περιβάλλον, και κυρίως, κέφι από τον κόσμο! 

O., Sacks, 2007. Musicophilia, New York, US, Vintage Books.